27 lutego 2020 r. Imieniny obchodzą: Anastazja, Wiktor, Gabriel

Pogoda: Siedlce

Numer 9
27-04 marca 2020r.

menu

NEWS

Adopcja kapłana na Wielki Post jako przejaw odpowiedzialności wiernych za los Kościoła i księży. Na czym polega ta inicjatywa? Jak się w nią włączyć i dlaczego jest tak cenna? Odpowiedź w bieżącym wydaniu naszego tygodnika.

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie
Dodatek Echo Leśne

Historia

 
 

Obowiązek pamięci

29 kwietnia 2015 r.

Szlakiem miejsc pamięci ks. Stanisława Brzóski

W tym roku mija 150 rocznica bohaterskiej śmierci ks. Stanisława Brzóski. Warto z tej okazji przybliżyć postać duchownego i przypomnieć związane z nim miejsca.

Ks. Brzóska to najbardziej znany dowódca powstania styczniowego na Podlasiu. Swoją działalnością wywarł istotny wpływ na kształtowanie postaw patriotycznych mieszkańców regionu w okresie insurekcji.

Był synem tej ziemi, na której i o którą walczył. Ks. S. Brzóska urodził się najprawdopodobniej 30 grudnia 1834 r. w Dokudowie. Przyszedł na świat w rodzinie Marcelego Brzóski i Karoliny z Enskajtów. Swoją edukację rozpoczął najpierw w domu, a później wstąpił do w szkoły powiatowej w Białej. Jak wynika z przytoczonych przez Eugeniusza Niebelskiego zeznań ks. Brzóski z 1865 r., pobierał też nauki w gimnazjum w Siedlcach oraz podjął studia na uniwersytecie w Kijowie. Brakuje jednak dowodów potwierdzających ten fakt. W 1853 r., kiedy miał 19 lat, wstąpił do seminarium w Janowie. Święcenia kapłańskie otrzymał 25 lipca 1858 r. najprawdopodobniej z rąk biskupa podlaskiego Beniamina Szymańskiego. Młody kapłan został najpierw wikariuszem w sokołowskiej parafii pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Panny Maryi, gdzie z dużym zaangażowaniem wykonywał swoje obowiązki do 1860 r. Wtedy to biskup Szymański przeniósł go do parafii pw. Przemienienia Pańskiego w Łukowie. Przebywał tam aż do wybuchu powstania styczniowego.

Region, w którym działał ks. Brzóska, odgrywał istotną rolę podczas przygotowań powstańczych w latach 1860-1862, a także w ich trakcie od 1863 r. do 1865 r.

Walka słowem

Należy podkreślić, iż lata 1860-1861 obfitowały w całym Królestwie Polskim manifestacjami narodowymi. Dochodziło do nich zarówno w powiecie łukowskim, jak i w sąsiednich. Właśnie w te działania włączył się młody ks. Stanisław. Wziął udział w akcji, której celem było uświadomienie miejscowej społeczności sytuacji, w jakiej znalazł się wówczas kraj, oraz wpłynięcie na przyjęcie konkretnych postaw ludności. Początki działalności przypadły na pobyt ks. Brzóski w Sokołowie Podlaskim, natomiast pełna aktywność - na okres pracy duszpasterskiej w Łukowie. Dzięki temu postać młodego wikariusza stała się w tym rejonie bardzo popularna.

W celu pełnego zaangażowania się w wyżej wspomniany ruch narodowy ks. Brzóska podjął współpracę z ks. Adamem Słotwińskim, pijarem, który przybył do Łukowa. Obaj głosili kazania patriotyczne.

Mimo że od 14 października 1861 r. obowiązywał stan wojenny, ks. Stanisław wygłosił 10 listopada 1861 r. słynną homilię o pszenicy i kąkolu. Obecni w kościele oficerowie stacjonującego w mieście wojska rosyjskiego jednoznacznie odczytali aluzję. Brzóska został oskarżony o obrazę rządu i wojska carskiego. 10 grudnia 1861 r. zapadł wyrok Sądu Polowego. Na jego mocy kapłanowi wymierzono karę w postaci dwuletniego zesłania. Ostatecznie namiestnik skazał ks. Brzóskę na rok twierdzy w Zamościu.

Z powodu złego stanu zdrowia i dzięki wstawiennictwu bp. Szymańskiego karę zmniejszono. Duchowny wyszedł na wolność w czerwcu 1862 r.

Powstańczy zryw

Lata 1862-1865 to czas pełnej aktywności ks. Brzóski w działaniach powstańczych, dzięki którym jego postać zaznaczyła się w historii. Przypuszcza się, że okres przybywania w zamojskiej twierdzy miał wpływ na stopień jego zaangażowania się w spisek łukowski. To właśnie niechęć do zaborcy przyczyniła się do intensyfikacji podejmowanych przez duchownego działań organizacyjnych.

Prawdopodobnie już we wrześniu 1862r. ks. Brzóska pełnił funkcję naczelnika okręgu miasta Łuków.

Warto zwrócić uwagę na kwestię organizacji działań powstańczych na tym terenie. Gdyż przy ich opracowaniu zauważa się fakt, że kapłan wykazał się pewną orientacją w sprawach walk zbrojnych, ponieważ to on był autorem planu uderzenia na wojsko rosyjskie w mieście. Ponadto musiał powiadomić powstańców o czasie walki i przygotować do niej oddział. Przyczyną takiego stanu rzeczy było nieotrzymanie na czas rozkazu Lewandowskiego przez Gustawa Zakrzewskiego, którego wyznaczono do kierowania działaniami w Łukowie.

Już pierwszego dnia zrywu, tj. z 22 na 23 stycznia 1863 r., ks. Brzóska, mając pod sobą 300 ludzi, wraz z przybyłym Zakrzewskim przystąpili do ataku na kwaterę wojska rosyjskiego. Akcja zakończyła się sukcesem, którego jednak nie wykorzystano. Kapłan bowiem dopuścił do rozejścia się powstańców do domów, zamiast wyprowadzić ich do lasu. Sam zaś opuścił miasto.

Jak podaje literatura, przyczyną takiego zachowania księdza był brak doświadczenia wojskowego i niepewność co do dalszych walk zbrojnych. Mimo takiego zakończenia działań powstańczych w Łukowie, duchowny nadal aktywnie brał udział w insurekcji styczniowej.

Zaangażowany kapelan Podlasia

Kolejnym etapem działalności powstańczej ks. Brzóski był jego pobyt w partii Walentego Lewandowskiego, gdzie przez 1,5 miesiąca pełnił funkcję kapelana. 7 lutego 1863 r. wziął udział w przegranej bitwie pod Siemiatyczami za Bugiem. Na mocy decyzji płk. W. Lewandowskiego oddział ks. Brzóski uczestniczył w ataku na płk. Cwiecińskiego pod Sosnowicą.

Kolejnym krokiem było wstąpienie duchownego do partii Marcina Lelewela-Borelowskiego, z którą 23 czerwca 1863 r. walczył w zakończonej przegraną powstańców potyczce pod Różą. Z ocalałymi członkami swojego oddziału Brzóska udał się do kpt. Karola Krysińskiego.

Warto zwrócić uwagę na fakt, iż w trakcie trwania insurekcji ks. Brzóska został 22 lipca 1863 r. mianowany na przez Wydział Wojny Rządu naczelnym kapelanem wojsk powstańczych województwa podlaskiego. Z tą funkcją wiązała się możliwość nadzorowania kapelanów oddziałowych na Podlasiu.

Duchowny nie tylko brał udział w działaniach zbrojnych, nie zapominał też o swoich kapłańskich obowiązkach. Mimo zmęczenia i niepowodzeń na polu bitwy, z pełnym zaangażowaniem wypełniał duszpasterską posługę, zyskując uznanie i szacunek zarówno chłopów, jak i szlachty.

Śmierć bohatera

Jesień 1863 r. to bardzo trudny okres w życiu księdza. Wtedy bowiem zachorował na tyfus. Przez całe leczenie musiał ukrywać się w różnych miastach, był bowiem poszukiwany przez wojska rosyjskie. W tymże czasie Brzóska odnalazł swojego dawnego towarzysza - Franciszka Wilczyńskiego, kolejnego pamiętanego przez mieszkańców Podlasia bohatera powstania styczniowego.

Zimą przełomu 1863/1864 ks. Brzóska przemierzał Podlasie w poszukiwaniu powstańców. Wraz ze swoim oddziałem schronił się w lasach jackich.

Na początku kwietnia 1864 r. organizował liczne wypady na terenie prawie całego województwa podlaskiego, co może świadczyć o tym, że powstańcy nie tracili wiary w odrodzenie się ruchu.

W tym czasie Rosjanie podejmowali działania, które miały na celu wytropienie i schwytanie oddziału ks. Brzóski. Rozesłano za nim list gończy.

Mimo to do listopada 1864 r. kapłan ze swoimi ludźmi nadal ukrywał się w lasach Jaty.

Z powodu obławy wojsk rosyjskich ks. Brzóska zadecydował, aby schronić się w okolicach Sokołowa. Tereny te doskonale znał ze swojej duszpasterskiej posługi. Wraz ze swoim towarzyszem - F. Wilczyńskim - znalazł kryjówkę w mieszkaniu sołtysa Bielińskiego w Sypytkach

W kwietniu 1865 r. wojsko odkryło miejsce ukrywania się ks. Brzóski. Wskazała je kurierka Antonina Konarzewska, która podczas tortur zdradziła, gdzie schronił się duchowny. 29 kwietnia 1865 r. Rosjanie dokonali obławy w Sypytkach. Schwytali zarówno kapłana, jak i F. Wilczyńskiego. Podczas próby ucieczki ks. Brzóska został ranny w lewą rękę.

Duchownego i jego towarzysza skazano na śmierć. E. Niebelski pisze, że zostali straceni 24 maja 1865 r. na rynku w Sokołowie. Większość źródeł wskazuje jednak, iż odbyło się to dzień wcześniej. Ciała przewieziono do Brześcia nad Bugiem i w tajemnicy pogrzebano w fortach twierdzy. Władze rosyjskie chciały w ten sposób nie dopuścić do powstania miejsc kultu bohaterów walk powstańczych. Z przytoczonej przez E. Niebelskiego wypowiedzi ks. Słotwińskiego wynika, że szubienicę, na której powieszono Brzóskę, Rosjanie kazali spalić. Obawiali się bowiem, iż może ona stać się relikwią.

Tak tragicznie zakończył swoje życie bohater walk powstańczych Podlasia. I choć nie miał wykształcenia wojskowego, potrafił kierować swoim oddziałem w czasie obławy wojskich rosyjskich.

Brzóska jest przykładem męczeństwa o sprawę narodową. Postacią, która mimo wielu przeciwności, nie traciła ducha wiary w powodzenie walk o wolność. Kapłan stał się też niejako patronem procesu kształtowanie świadomości narodowej ludności wiejskiej.

Żyje w pamięci mieszkańców

Dowody pamięci ks. Brzóski znajdują się w wielu miejscach regionu. I tak na placu przy parafii Przemienienia Pańskiego w Łukowie stoi pomnik ks. Brzóski, F. Wilczyńskiego i wszystkich powstańców łukowskich. Monolit odsłonięto w 1923 r. Natomiast na ścianie tejże parafii wmontowano upamiętniającą kapłana tablicę. Zaś na cmentarzu rzymskokatolickim przy ul. Spokojnej powstała zbiorowa mogiła powstańców. Z kolei w parku miejskim z okazji obchodów 150 rocznicy powstania styczniowego w 2013 r. odsłonięto monument kapłana i F. Wilczyńskiego. W lasach Jaty k. Gręzówki, gdzie obozował oddział ks. Brzóski, również znajduje się poświęcony mu symboliczny pomnik.

Bez wątpienia najważniejszych miejscem upamiętnienia kapłana jest rynek w Sokołowie Podlaskim, gdzie został stracony. O bohaterze Podlasia przypomina odsłonięty w 1925 r. pomnik.

Mimo upływu lat ks. Brzóska żyje w pamięci mieszkańców regionu, stanowiąc wzór patriotyzmu dla kolejnych pokoleń mieszkańców Podlasia.

Anna Kot - Uniwersytet Przyrodniczo- Humanistyczny w Siedlcach

Powrót

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie
Dodatek Echo Leśne

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

Kolejna rocznica


Siedleckie uroczystości upamiętniające 77 rocznicę ratowania Dzieci Zamojszczyzny odbyły się w niedzielę 2 lutego. Organizatorem obchodów jest Stowarzyszenie Domu Dziecka - Pomnika im. Dzieci Zamojszczyzny. [fot. Monika Król]

FOTOGALERIA

Szpacze Trele-Morele


1 lutego po raz czwarty odbył się przegląd piosenki kabaretowo-biesiadnej. Impreza stała się już lokalną tradycją, co potwierdza wysoka frekwencja i udział zespołów z odległych krańców regionu Mazowsza, Podlasia i Lubelszczyzny.

PATRONAT "ECHO"


Ogólnopolski Konkurs Wiedzy Biblijnej
Zapraszamy młodzież szkół ponadpodstawowych do udziału w 24 Ogólnopolskim Konkursie Wiedzy Biblijnej odbywającym się w roku szkolnym 2019/2020.
więcej »
Jarmark na Kazimierza
5 marca na placu przy Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury w Mordach odbędzie się Jarmark na Kazimierza - coroczna impreza plenerowa.
więcej »
Święto Kobiet
8 marca mieszkańcy miasta będą celebrować to szczególne święto. O 16.00 w Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury w Mordach odbędzie się IX Gminny Dzień Kobiet.
więcej »
Pamięci wyklętych
W niedzielę 1 marca ulicami miasta przejdzie II Siedlecki Marsz Żołnierzy Wyklętych. Spotkanie rozpocznie Msza św. w kościele pw. św. Stanisława o 10.15. Start marszu zaplanowany jest na 11.30.
więcej »
Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych
1 marca w sali konferencyjnej urzędu gminy w Terespolu odbędą się Gminne Obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych.
więcej »
IV Ogólnopolski Konkurs Pieśni Legionowej
Przesłuchania do IV Ogólnopolskiego Konkursu Pieśni Legionowej odbędą się 22 marca, od 10.00, w gmachu Parafialnego Muzeum Ziemi Trojanowskiej, które - obok parafii św. Bartłomieja w Korytnicy - jest organizatorem eliminacji powiatowych.
więcej »
Turniej tańca
W sobotę 28 marca w hali widowiskowo-sportowej Zespołu Szkół nr 1 w Łosicach przy ul. Szkolnej odbędzie się XVII Otwarty Turniej Tańca Nowoczesnego.
więcej »
Inwestycja w moją przyszłość
27 lutego odbędzie się II Powiatowa Konferencja Edukacyjna „Inwestycja w moją przyszłość”. Rozpocznie się o 14.00 w Łosickim Domu Kultury.
więcej »
Różaniec Mężczyzn po raz pierwszy
7 marca, w pierwszą sobotę miesiąca, w Siedlcach odbędzie się Różaniec Mężczyzn.
więcej »
Gość oczekiwany
Koło Teatralne działające przy parafii pw. św. Anny w Kodniu zaprasza na spektakl zatytułowany „Gość oczekiwany” na podstawie dramatu Zofii Kossak-Szczuckiej. Widowisko zaprezentowane zostanie 19 i 26 kwietnia, o 14.00 i o 16.00.
więcej »
 

POLECAMY


Godny naśladowania
Proces beatyfikacyjny kard. Stefana Wyszyńskiego to wskazanie, że Prymas Tysiąclecia był postacią, którą Pan Bóg postawił światu, a w szczególności nam, Polakom, jako wzór do naśladowania.
więcej »
Nowenna do św. Józefa
We wtorek 10 marca w parafii Szpaki rozpocznie się tegoroczna nowenna ku czci św. Józefa.
więcej »
Dzieci to nasz skarb!
Lada dzień ukaże się niewielka książeczka pt. „Jak jest w Kodniu?”. Publikacja zawiera dialogi o. Damian Dybały z dziećmi.
więcej »
 

SONDA

 

Czas Wielkiego Postu jest okazją do...

nawrócenia, czyli przemiany swojego życia

głębszego zaufania Bogu i szukania Jego woli

powzięcia dobrych postanowień

udziału w nabożeństwach wielkopostnych, jak Gorzkie żale czy Droga Krzyżowa

żarliwszej modlitwy i częstszej lektury Pisma Świętego



LITURGIA SŁOWA


Czwartek
Czytania:
;
Ewangelia:


Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR