26 września 2020 r. Imieniny obchodzą: Justyna, Łucja, Cyprian

Pogoda: Siedlce

Numer 39
24-30 września 2020r.

menu

NEWS

W bieżącym wydaniu m.in. wiele konkursów, w których do wygrania są ciekawe książki. Polecamy!

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie
Dodatek Echo Leśne

Kościół

 
 

Wizerunek Matki Bożej Bolesnej w sztuce

9 września 2020 r.

Kontemplując boleść Maryi


fot. ARCH. MUZEUM DIECEZJALNE W SIEDLCACH

Niezależnie od epoki, w jakiej powstały, formy czy maniery artystycznej, wyobrażenia Matki Bożej Bolesnej stwarzają okazję do kontemplacji Jej współcierpienia z Synem i Jej odkupieńczej miłości - prowadzącej pod Krzyż.

Wspomnienie Maryi Bolesnej obchodzone w Kościele 15 września - nieprzypadkowo dzień po święcie Podwyższenia Krzyża Świętego - przypomina o zjednoczeniu Matki z Chrystusem w Jego męce, cierpieniu i śmierci. Wejść w Jej boleść, kontemplować ból, który Jej duszę - jak prorokował Symeon - przeniknąć miał niczym miecz, naśladować w przyjmowaniu codziennych krzyży, ułatwiają dzieła sztuki. Kustosz Muzeum Diecezjalnego w Siedlcach Dorota Pikula- Kuziak podkreśla, że można mówić o pewnych typowych formach przedstawiania cierpienia Maryi. Należy do nich wyobrażenie różnych scen z Jej życia, adekwatnych do siedmiu boleści, z których najczęściej chyba pokazywana jest scena zdjęcia z krzyża Pana Jezusa, oddawana przez artystów jako pietà. Sposób przedstawienia boleści ewoluował na przestrzeni lat, niejako poszerzając zakres współodczuwania Najświętszej Maryi Panny, tzn. przenosząc akcent ze współcierpienia z Jezusem - na udział w cierpieniach ludzkości.

Wskazując na zaistnienie tematu bolesności Maryi w polskiej pobożności religijnej, pani kustosz zwraca uwagę, że najpierw było słowo. Po nim przyszły ryciny, malarstwo, rzeźba. - U podstaw kultu Matki Bożej Bolesnej są teksty rozważań, kazań oraz liryka maryjna. Średniowieczna łacińska pieśń pasyjna „Stabat Mater Dolorosa” (Stała Matka Bolejąca) została włączona do liturgii Kościoła katolickiego i nie tylko przyczyniła się do rozwoju kultu maryjnego, ale też zainspirowała wielu artystów - mówi.

 

Mater Dolorosa

- Poza rozważaniami i katechetycznym odniesieniem do współcierpienia i współuczestnictwa Maryi w męce Jej Syna, pojawiły się pierwsze wizerunki w sztuce chrześcijańskiej. Już w średniowieczu w pobożności ludowej mamy do czynienia z motywem mieczy boleści odnoszących się do bolesnych chwil w życiu Maryi zapowiedzianych w proroctwie Symeona. Przyjmuje się, że wizerunkami, które zainicjowały w sztuce motyw boleści Maryi, stając się wzorcem odniesień dla kolejnych artystów, są Mater Dolorosa (Maryja Cierpiąca) w tendencji idealistycznej albo naturalistycznej - wyjaśnia D. Pikula-Kuziak. I dodaje, że odczytanie wymowy przedstawień Maryi bez oznak cierpienia, o pięknej, wyidealizowanej twarzy, charakterystyczne dla dzieł powstałych w renesansie, jest trudniejsze. Do odbiorcy bardziej przemawia element pokazujący ludzkie oblicze tej, którą nazwano Królową świata, Matką Kościoła - smutek, zaczerwienione oczy, grymas ust i łzy wypisane na twarzy, a wyrażające wewnętrzny ból.

Przyjmuje się, że na polskim gruncie motyw Mater Dolorosa pojawia się pierwszy raz w modlitewniku Władysława Warneńczyka z połowy XV w. Ciało Maryi jest przebite jednym mieczem. Często przywoływane są również późnogotyckie obrazy: „Smętnej Dobrodziejki Krakowa” znajdujący się w kaplicy Matko Bożej Bolesnej przy kościele franciszkanów oraz Matki Bożej Bolesnej ze Staniątek. Na obydwu Matka Boża ukazana jest w postaci stojącej - w żałobnych szatach, z siedmioma przebijającymi Jej serce mieczami. Towarzyszące Jej postaci aniołów trzymają narzędzia męki Pańskiej. - Dzięki tej swoistej narracji odbiorca nie dość, że ma unaocznioną boleść Maryi, to dodatkowo zobrazowane przyczyny, które są jej źródłem - tłumaczy kustosz Muzeum Diecezjalnego z uwagą, że w kolejnych wiekach odchodzono od tak rozbudowanej formy obrazowania Matki Bożej Bolesnej.

 

Od baroku do współczesności

W zbiorach siedleckiego MD znajdują się przykłady różnego podejścia do tematu boleści Matki Bożej. - Mamy klasyczny wizerunek Maryi z sercem przebitym mieczem. To typowy przykład sztuki barokowej. Niestety nie znamy autora tego dzieła z XVIII w. - tłumaczy D. Pikula-Kuziak. Drugi, również niesygnowany, datowany na XIX w., pokazuje boleść Matki Bożej, ale bez motywu miecza. Rozpacz uwidocznia wyraz Jej twarzy, łzy, obrzmiałe powieki, jak też pochylenie Jej ciała i załamujące się ręce. Autorem kolejnego obrazu z naszego muzeum, malowanego w 1901 r., oprawionego w piękne ramy, jest Józef Buchbinder (1839-1909). Boleść - jak mówi pani kustosz - wyrażona została bardziej symbolicznie, oszczędnie. Zaznacza ją korona cierniowa w lewym dolnym rogu oraz zarys krzyża na drugim planie. Troska Maryi zaledwie zasygnalizowana została przez artystę; świadczy o tym ułożeniem rąk, zaduma na lekko uniesionej twarzy.

Przykładem współczesnego przedstawienia tematu boleści Matki Bożej są przekazane do muzeum w 2015 r. płaskorzeźby w metalu. Pierwsza z nich - Matka Boska Powstańcza, kopia pracy z 1984 r. Andrzeja Pityńskiego, przedstawia Maryję trzymającą na rękach ciało chłopca - małego żołnierza poległego w powstaniu warszawskim, ściskającego w ręce karabin. Maryja na drugiej z płaskorzeźb pokazana została schematycznie; pod szatą na pochylonej w dół głowie ledwie rysuje się profil kobiecej twarzy. Dobrze za to widać ręce obejmujące czaszkę z widocznym śladem po kuli. To Matka Boska Katyńska, kopia wizerunku wykonanego - według przekazów - przez polskich jeńców w Kozielsku - Obydwa te przedstawienia już nie nawiązują bezpośrednio do męki Jezusa Chrystusa. Kierują uwagę na Maryję współuczestniczącą w mękach ludzkości XX w. Treść scen jest czytelna, nie trzeba dodatkowej narracji - mówi D. Pikula-Kuziak.

 

Szukaj boleści Maryi

- Maryja wypowiedziała „fiat”, godząc się na drogę, jaką przeznaczył dla Niej Bóg: miłości do Chrystusa i cierpienia razem z Nim. Jej zgoda przyczyniła się do tego, że stała się współodkupicielką świata - stwierdza pani kustosz w odniesieniu do bogatego w treści i bardzo nośnego kultu Matki Bożej Bolesnej - jako źródła artystycznych inspiracji. Na tyle, że to w usta Maryi wkładane są słowa z Jeremiaszowych lamentacji: „Wszyscy, co drogą zdążacie, przyjrzyjcie się, patrzcie, czy jest boleść podobna do tej, co mnie przytłacza” (Lm 1,12) - także współcześnie, m.in. w kazaniach czy rozważaniach Drogi krzyżowej. - Artystyczne przedstawienie Maryi Bolejącej zmienia się, co z punktu widzenia historyka sztuki dowodzi, że sztuka trzyma się pewnych reguł: od bogactwa środków wyrazu i ekspresji dawniej - po ich oszczędność, syntetyzm ujęcia współcześnie. Przy czym zawsze jest czytelna, nawet jeśli interpretacja może nasuwać pewną trudność - zaznacza D. Pikula-Kuziak. I zwraca uwagę, że popularność tematu, o którym mowa, jest większa, niż nam się wydaje. To nie tylko pietà, w tym ta autorstwa Michała Anioła w Bazylice św. Piotra w Rzymie, od wieków zachwycająca i budząca wzruszenie, czy łzy na twarzy Maryi. Wystarczy, będąc w katedrze siedleckiej, której patronuje Maryja Niepokalanie Poczęta, spojrzeć na posadzkę w głównej nawie. Wśród geometrycznych wzorów na mozaice łatwo odnaleźć motyw siedmiu mieczy boleści.

Monika Lipińska

Powrót

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie
Dodatek Echo Leśne

FACEBOOK

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

Spotkanie środowisk twórczych


22 września Dom Pracy Twórczej „Reymontówka” w Chlewiskach był miejscem inauguracji działalności Duszpasterstwa Środowisk Twórczych Diecezji Siedleckiej. Uroczystości rozpoczęła Msza św. w intencji twórców kultury sprawowana pod przewodnictwem bp. Kazimierza Gurdy w kościele w Kotuniu. Program spotkania w DPT obejmował m.in. prelekcje i koncert. [fot. ks. Marek Weresa]

FOTOGALERIA

Na chwałę Pana Boga


Od 18 do 20 września trwało w Siedlcach muzyczne święto - Hosanna Festival. Przez trzy dni na chwałę Boga śpiewali zarówno profesjonalni muzycy, jak i ci, którzy dopiero rozpoczynają przygodę z muzyką chrześcijańską. [fot. M. Król]

PATRONAT "ECHO"


Konkurs wiedzy biblijnej
1 września ruszyła rejestracja uczniów do 24 edycji Ogólnopolskiego Konkursu Wiedzy Biblijnej, którego terminarz (z powodu pandemii) został zmieniony z wiosennego na jesienny.
więcej »
X Diecezjalna Pielgrzymka Mężczyzn
Duszpasterstwo Rodzin Diecezji Siedleckiej zaprasza do udziału w jubileuszowej - X Diecezjalnej Pielgrzymce Mężczyzn do Pratulina, która odbędzie się jak zawsze w pierwszą niedzielę października w sanktuarium bł. Wincentego Lewoniuka i 12 Towarzyszy.
więcej »
 

POLECAMY


Prosta modlitwa
Modlitwa nie jest zaklęciem spełniającym prośby. Jest za to wyjątkowym i autentycznym obcowaniem z Bogiem, które wymaga zaufania i bliskości.
więcej »
Zniszczyć świętego
23 września Kościół obchodzi liturgiczne wspomnienie św. o. Pio. Jego droga do świętości nie była łatwa.
więcej »
Rekolekcje dla kapłanów
„Trudności w radosnym i twórczym przeżywaniu kapłaństwa” to temat rekolekcji dla księży w Loretto, które odbędą się w dwóch terminach: 12-15 października i 3-6 listopada.
więcej »
Motocykliści do Pratulina
Diecezjalne Duszpasterstwo Motocyklistów zaprasza motocyklistów na Pielgrzymkę Motocyklową Mężczyzn do Pratulina. Odbędzie się ona 4 października.
więcej »
Nie ma czasu na nudę
Mamy kolejny przewodnik zachęcający do odkrywania piękna miejsca, w którym żyjemy. Poręczna książeczka „Z Drozdem i Zbirkiem przez Łuków i okolice” jeszcze pachnie świeżością, a już zdobyła serca czytelników.
więcej »
Pokażą nasze zabytki
W każdy piątek o 19.45 w TVP Warszawa program o zabytkach diecezji siedleckiej pt. „Sztuka cenniejsza niż czas”. Zachęcamy do oglądania!
więcej »
 

SONDA

 

Czy istnieje recepta na wychowanie?

najważniejsza jest miłość do dziecka i mądrość w jej okazywaniu

liczy się konsekwencja i spójne spojrzenie rodziców

trzeba dbać o emocjonalną więź z dzieckiem, jakość wspólnie spędzanego czasu

lepiej polegać na intuicji

nie ma recepty na sukces wychowawczy



LITURGIA SŁOWA


Sobota
Czytania:
;
Ewangelia:


Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR