19 czerwca 2019 r. Imieniny obchodzą: Gerwazy, Protazy, Julianna

Pogoda: Siedlce

Numer 24
13-19 czerwca 2019r.

menu

NEWS

Bp Piotr Sawczuk nowym biskupem drohiczyńskim

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie
Dodatek Echo Leśne

Kultura

 
 

50 lat na scenie

5 czerwca 2019 r.

Co się widziało, to się przekazało


fot. Lublin.uw.gov.pl

Kiedy śpiewają, robią to tak, jak śpiewały ich mamy i babcie - po chachłacku. Gdy na scenie prezentują „Kiszenie kapusty” albo „Janowe wróżenia”, odtwarzają sceny, które pamiętają z dzieciństwa i młodości. Bez retuszu. Naprawdę. W wykonaniu Zespołu Śpiewaczo- Obrzędowy z Jakówek wszystko jest takie jak dawniej.

Jakówki to wioska pod Janowem Podlaskim. Niewielka - raptem z 70 domów, z czego znaczna część, jak się dziś powszechnie zdarza, stoi opustoszała. - Dzisiaj wszystkie jesteśmy już staruszkami - mówi dobrodusznie kierująca zespołem Maria Ochnik, wyliczając lata każdej z pięciu śpiewaczek, które ostały się z 12. Grupę tworzą poza nią: Halina Łukianiuk, Maria Harmida, Zofia Czurak oraz Regina Łukijaniuk. Mieszkają w Jakówkach i pobliskim Peredyle, ale przed laty przyjęła się nazwa Zespół Śpiewaczy z Jakówek. Kiedy zaczynały swoją artystyczną przygodę, pani Maria miała 27 lat, dużo zapału i miłość do śpiewania. Najpierw w Jakówkach powstało koło gospodyń wiejskich. Zespół - z inspiracji Janiny Nowickiej, nauczycielki w Szkole Podstawowej w Nowym Pawłowie - rok później.

- W tamtych czasach w domach nie było telewizora ani komputera. Kobiety schodziły się na prządki, darcie pierza. Każda z nas ciężko pracowała w swoim gospodarstwie, ale człowiek szedł, bo lubił śpiewać. I to nas chyba mobilizowało. Czas się zawsze znalazł - wspomina M. Ochnik. - Jak zaczynałyśmy występować, było nas 12. Ale poza gminę nie wyjeżdżałyśmy. Śpiewałyśmy a to na święcie kółka rolniczego, na dożynkach, a to na uroczystości Banku Spółdzielczego czy z okazji 1 maja. Tak było przez ponad dziesięć lat - tłumaczy pani Maria.

 

Pierwsze kroki na scenie

Na szersze wody śpiewaczki wypłynęły dopiero w 1981 r. Po raz pierwszy wzięły wtedy udział w przeglądzie kapel i śpiewaków ludowych w Białej Podlaskiej - i od razu zajęły pierwsze miejsce, które otworzyło im drzwi na Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym. Wróciły stamtąd bez nagrody, za to przekonane, że na ogólnopolskim forum nie chodzi o to, by zaśpiewać skocznie - „na ludową nutę”, ale prawdziwie. - Miałyśmy rok na przygotowanie się do kolejnego festiwalu. Już wiedziałyśmy, że trzeba zapytać mamy i babcie o dawne piosenki. Kiedy w 1982 r. pojechałyśmy do Kazimierza, nagrodzono nas trzecim miejscem - opowiada pani Maria. Ten pierwszy wielki sukces uskrzydlił je. Zachęcił do pracy. Na efekty długo nie trzeba było czekać. Były tym cenniejsze, że wypracowane samodzielnie. Nikt ich nie szkolił, jak śpiewać. Potem, gdy panie wzięły się za przygotowywanie pierwszego widowiska obrzędowego, kilku wskazówek udzieliła im instruktor z bialskiego ośrodka kultury. - W większości same podpatrywałyśmy innych i uczyłyśmy się - zaznacza M. Ochnik.

 

By nie poszło w zapomnienie

W repertuarze zespół z Jakówek ma ok. 200 pieśni, z czego ok. 30 w języku chachłackim [ukraińskim - przyp. red.], i liczne widowiska obrzędowe. - Wszystko, co w widowiskach przekazujemy, widziałyśmy na własne oczy: czy szykowanie gromnic do poświęcenia, czy kiszenie kapusty, święte wieczory albo wróżenie na św. Jana - wylicza z uwagą, że do Tarnogrodu, gdzie na Ogólnopolskim Sejmiku Teatrów Wsi Polskiej gościły trzy razy, nie można pojechać z przedstawieniem „oszukanym”. I jurorzy to docenili. - Co się widziało, to się przekazało - dodaje.

W tym roku wszystkie pieśni zostały nagrane. - Zapisane w zeszycie ktoś może przeczytać, ale melodii nie pozna. Chciałyśmy, żeby coś po nas zostało. Żeby ktoś miał pojęcie, jak śpiewałyśmy. Teraz to wszystko nie pójdzie w zapomnienie - mówi M. Ochnik. Bo chociaż panie tworzą wyjątkowy zespół z wyjątkowym repertuarem, nie mają następców. - Mamy piękne piosenki, przekazane nam przez starsze kobiety - po chachłacku i po naszemu. Weselne, korowajowi, patriotyczne... Ale nie będzie ich komu śpiewać Nie ma młodych. A ci, co są, nie mają do śpiewania chęci. Już się wszystko zakończy - stwierdza fakt.

 

Wczoraj i jutro

W parze ze wspomnieniami o osiągnięciach zespołu, który objechał całą Polskę, idą te dotyczące dzieciństwa, młodości i życia dawnej wsi. Pani Marii nie trzeba namawiać, by opowiedziała o „Sobótkach”. - U nas mówili „Janowe wróżenie”. Były piosenki o słońcu, o dziewczynach, o wiciu wianków. Pamiętam, jak biegałyśmy pod rzekę, jak starsze dziewczyny puszczały na wodę wianki. Jak kryły się, żeby chłopcy nie przyszli i nie przeszkodzili we wróżeniu. Cichaczem pod rzekę się szło - zaznacza. Te wspomnienia ożywają w widowisku „Janowe wróżenie”. Z kolei „Janowe wierzenia” to opowieść o ziołach, na których dawniej na wsi znała się każda kobieta, a najlepiej - tzw. babki. - Świetlik dobry był na oczy. Świętojańskie ziele, dziewanna, u nas nazywali „krowie ogony” - bo taka wysoka rosła… - uśmiecha się pani Maria.

Dzisiaj zespół w komplecie już nie planuje wyjazdów. Do Drelowa na Powiatowy Przegląd Kapel i Śpiewaków Ludowych M. Ochnik pojechała sama. Jako solistka wystąpiła też 26 maja na przeglądzie wojewódzkim w Lublinie, gdzie została zakwalifikowana do Kazimierza Dolnego.


Zespół Śpiewaczo-Obrzędowy występował podczas wielu imprez folklorystycznych gminnych, regionalnych i ogólnopolskich także międzynarodowych. W latach 2002-2004 brał udział w Festiwalu Zespołów Śpiewaczych z terenów nadbużańskich Polski, Białorusi i Ukrainy w Sokołowie Podlaskim. Dziesięciokrotnie zajął pierwsze, a siedmiokrotnie drugie miejsce na Wojewódzkim Przeglądzie Kapel i Śpiewaków Ludowych w Lublinie. W 1983 r. zdobył trzecią nagrodę na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym, w latach 1991 i 1995 zdobył wyróżnienia, natomiast w 2005 r. najwyższą nagrodę - „Basztę”. W 1997 r. podczas Ogólnopolskiego Sejmiku Teatrów Wsi Podlaskiej w Tarnogrodzie zespół uhonorowano pierwszą nagrodą. W 2000 r. paniom przyznano drugie miejsce w Międzynarodowym Festiwalu Chórów Kolędniczych w Terespolu. Zespół uczestniczył wielokrotnie w „Biesiadach Nadbużańskich” w Kodniu, Janowie Podlaskim, Konstantynowie i „Święcie chleba” w Mińsku Mazowieckim.


MOIM ZDANIEM

Prof. Jan Adamowski - kierownik Zakładu Kultury Polskiej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

„Jakówki” zawsze oceniałem bardzo wysoko - zarówno pod względem czysto wykonawczym, w trakcie wystąpień na scenie, jak też jako zespół śpiewaczy i obrzędowy. Przede wszystkim jednak - ze względu na styl. Panie utrzymują styl śpiewania charakterystyczny dla południowego Podlasia: na wysokich rejestrach, bardzo delikatny, trochę ściszony, bardzo specyficzny i zdecydowanie odróżniający się na tle województwa lubelskiego. Prezentują też dużą kulturę śpiewu. Gdy wchodzą na scenę, słyszy się zespół, a nie pojedyncze osoby, jak czasem się zdarza. Poza tym wszystkim mogą pochwalić się ciekawym, bardzo wartościowym kulturowo repertuarem. Mają tę świadomość, że ich pieśni obrzędowe były mocno osadzone w strukturze obrzędowej. W folklorze autentycznym liczy się przecież nie tylko estetyka, ładne wykonanie. Pieśni „wyjęte” są z danego fragmentu kultury i w nim znaczą, są potrzebne np. na przyjazd młodego do młodej, na błogosławieństwo, robienie korowaja czy dzielenie go. Tak samo jest z pieśniami sobótkowymi, które w wykonaniu Zespołu Śpiewaczo-Obrzędowego z Jakówek dokładnie pamiętam. Bardzo ciekawe są ich utwory religijne; w pamięć szczególnie zapadła mi bardzo oryginalna pieśń o Matce Bożej Leśniańskiej. Podczas festiwali i innych przeglądów zawsze prosiłem panie, a one chętnie na te prośbę przystawały, o zaśpiewanie piosenki o Jasiu z Podlasia…

Warto utrwalić tę twórczość dla potomnych. Warto też zająć się nią w kontekście analitycznym - z myślą o budowanie tożsamości kulturowej zarówno mikroregionu, w jakim działają, jak i szerzej - regionu południowego Podlasia. 

LI

Powrót

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie
Dodatek Echo Leśne

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

Wernisaż w parku


14 czerwca w parku Radziwiłłowskim w Białej Podlaskiej otwarto plenerową wystawę fotografii prof. Leszka Mądzika pt. „Sacrum Miejsca”. Częścią wernisażu była etiuda teatralna „Maski”. [fot. AWAW]

FOTOGALERIA

Moda na pomaganie


Co i dla kogo mogę zrobić - na te pytania można było znaleźć odpowiedź podczas III Dnia Siedleckich Organizacji Pozarządowych. Pogoda dopisała, stąd też zainteresowanie piknikiem NGO, który odbył się 6 czerwca na siedleckim placu Sikorskiego, było spore. Choć idea spotkania co roku jest taka sama, czyli prezentacja oferty oraz wymiana doświadczeń między organizacjami pozarządowymi z regionu, zmienia się zarówno grono uczestników, jak i wystawiające się grupy. A warto pamiętać o tym, że w tego typu formacjach, których głównym celem jest wsparcie codziennego życia mieszkańców regionu, działają tysiące osób, poświęcając swój czas. [fot. JAG]

PATRONAT "ECHO"


XXVII Ekumeniczna Piesza Pielgrzymka
16 sierpnia pielgrzymi z całej Polski wyruszą z białostockiej katedry do Ostrej Bramy w Wilnie. Podczas dziewięciodniowego zmagania się z trudem i wysiłkiem pątnicy doświadczą także niezwykłej gościnności.
więcej »
Siedlce dla Jezusa
20 czerwca, tj. w uroczystość Bożego Ciała, o 19.00, na płycie lodowiska OSiR przy ul. B. Prusa 6 odbędzie się koncert uwielbienia „Siedlce dla Jezusa - Mój Tata, mój bohater”.
więcej »
Kultura bez Granic
29 czerwca na terenie rekreacyjnym przy kąpielisku w Kobylanach w gminie Terespol odbędzie się festiwal Kultura bez Granic. To już 16 edycja imprezy, której celem jest prezentacja folkloru polsko-białoruskiego pogranicza.
więcej »
Spływy kajakowe
Stowarzyszenie Rozwoju Miejscowości Studzianka zaprasza 20 czerwca, od 11.00, na spływ kajakowy Zielawą na trasie Wisznice - Studzianka na dystansie 20 km.
więcej »
IV Łosicki Wieczór Chwały
W uroczystość Bożego Ciała odbędzie się IV Łosicki Wieczór Chwały. „Chcemy szczególnie uwielbić Boga i dziękować Mu za dar Jego Najświętszej Krwi i Ciała. Przeżyjcie go razem z nami!” - zachęcają organizatorzy.
więcej »
100 lat niech żyje nam!
Zapraszamy wszystkich mieszkańców miasta i gminy na radosne świętowanie kolejnych urodzin Niepodległej na osiedlu Jarmołówka w Rykach!
więcej »
Na kulinarnym szlaku wschodniej Polski
W weekend 22-23 czerwca przy ul. Leśnej (plac naprzeciw urzędu miasta) w Nałęczowie odbędzie się kolejna odsłona festiwalu „Na kulinarnym szlaku wschodniej Polski”.
więcej »
Upamiętnią rocznicę
Miejsko-Gminne Centrum Kultury w Rykach zaprasza do świętowania 73 rocznicy śmierci mjr. Mariana Bernaciaka „Orlika”.
więcej »
 

POLECAMY


Droga wymagająca nieustannej wiary
Często wstawiennictwo nie przynosi wyrazistego, widzialnego owocu, a prośby kierowane do Boga wydają się czymś naiwnym i nieskutecznym, jakby trafiały w pustkę… A jednak modlitwa wstawiennicza zawsze ma gigantyczne znaczenie w przestrzeni duchowej!
więcej »
Niezłomna wola niepodległości
Bitwa o Monte Cassino stała się symbolem waleczności i zwycięstwa polskich żołnierzy w II wojnie światowej.
więcej »
Łuków dla Jezusa
20 czerwca, w Boże Ciało, o 19.00, w hali sportowej przy Szkole Podstawowej nr 1 w Łukowie rozpocznie się koncert uwielbieniowy ph. Łuków dla Jezusa.
więcej »
Żelechów przygotowuje się na pielgrzymi szlak!
23 czerwca w parafii żelechowskiej odbędzie się Niedziela Pielgrzymkowa. „Zapraszamy wszystkich, którzy w tym roku planują wyruszyć na szlak, a tych którzy jeszcze się wahają, będziemy zachęcać, by podjęli wyzwanie i ruszyli razem z nami!”.
więcej »
Noc Świętojańska
Chcą kultywować polskie tradycje, stąd zaproszenie na jedyną taką noc świętojańską. Gródek - 22 czerwca; początek o 16.00. Zapraszamy!
więcej »
 

SONDA

 

Czerwiec to dla mnie....

miesiąc poświęcony Najświętszemu Sercu Pana Jezusa

czas wyczekiwania wakacji

najpiękniejszy miesiąc w roku

okazja do refleksji nad szybko mijającym czasem

miesiąc jak każdy inny



LITURGIA SŁOWA


Środa
Czytania:
;
Ewangelia:


Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR