15 listopada 2018 r. Imieniny obchodzą: Amelia, Albert, Leopold

Pogoda: Siedlce

Numer 46
15-21 listopada 2018r.

menu

NEWS

Jak świętowaliśmy 11 listopada? Przegląd relacji w bieżącym wydaniu ECHA!

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie
Dodatek Echo Leśne

Region

 
 

Średniowieczny zamek na przedmieściach

31 października 2018 r.

Sensacja archeologiczna


fot. WAJ

Zainicjowane przez pasjonatów lokalnej historii i przeprowadzone przez naukowców badania nieinwazyjne potwierdziły, że w ziemi nad stawem znajdują się pozostałości budowli obronnej Andrzeja Ciołka, który był dowódcą chorągwi nadwornej królewskiej w bitwie pod Grunwaldem. Sensacją okazało się odkrycie, że średniowieczna warownia to drewniana siedziba rycerska z przełomu XV i XVI w.

Poszukiwania zamku w Żelechowie trwały kilka lat. Jednak dopiero ubiegłoroczne badania przyniosły zaskakujące rezultaty. Dzięki zastosowaniu lotniczego skanowania laserowego i innych metod, które nie wymagają nawet wbicia łopaty w ziemię - precyzyjnie zlokalizowano zaginioną budowlę. Znajduje się ona na północny zachód od rynku, w rejonie stawów rybnych. Badania mogą mieć doniosłe znaczenie dla wiedzy o obronnej architekturze średniowiecznej na Mazowszu. - To ogromne zaskoczenie, że w tej części Polski istniał taki zamek - podkreśla Grzegorz Kapczyński z Towarzystwa Historycznego Żelechów.

Kolejną rewelacją jest odkryta wzmianka świadcząca, że Żelechów zyskał prawa miejskie już w 1418 r., a nie w 1447 r., jak do tej pory sądzono na podstawie dostępnych źródeł. - Równolegle z badaniami nieinwazyjnymi prowadzona była przez historyka z Instytutu Historii PAN Michała Zbieranowskiego kwerenda archiwalna. - Odkrył, że rok 1418 pojawia się w archiwum w Lublinie, w księgach ziemskich lubelskich. To rzuca nowe światło na początki Żelechowa jako miasta. Wychodzi na to, że lokacja nastąpiła kilkadziesiąt lat wcześniej niż się obecnie przyjmuje - zauważa Michał Sztelmach z Towarzystwa Historycznego Żelechów.

 

Dzięki pasjonatom

Dla pasjonatów lokalnej historii temat żelechowskiego zamku nie jest nowością. O murowanym obiekcie nad stawem mówiły XIX-wieczne zapiski proboszcza żelechowskiego ks. Andrzeja Krasuskiego. - Przez dziesiątki lat nikt nie podjął nawet próby zweryfikowania, czy w miejscu wskazanym przez ks. Krasuskiego znajdują się jakieś pozostałości zabudowy. Nie prowadzono tam prac archeologicznych, nikt również nie wyjaśniał tego wątku w oparciu o rzetelną kwerendę archiwalną - twierdzi M. Sztelmach.

 

Temat ożył dzięki pasjonatom

Z M. Sztelmachem skontaktował się Łukasz Malczewski, redaktor internetowego forum „Zamki w Polsce”, który wyraził chęć przybycia do Żelechowa i obejrzenia miejsca, w którym rzekomo znajdował się zamek. Jednocześnie złożył wniosek do siedleckiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Warszawie o objęcie ochroną przedmiotowego stanowiska. Jak można przeczytać na facebookowej stronie Dawny Żelechów, jedną z przesłanek przemawiających za istnieniem we wskazanej lokalizacji reliktów zamku jest mapa wygenerowana przy użyciu danych LIDAR, na której widoczny jest regularny zarys obiektu. LIDAR to nowatorska metoda badań archeologicznych. Polega na lotniczym skanowaniu terenu krótkimi impulsami lasera, którego promień przenika praktycznie przez wszystkie naturalne przeszkody znajdujące się na powierzchni ziemi. W ten sposób powstaje obraz trójwymiarowy, dzięki czemu doskonale widać wszelkie wzniesienia i zagłębienia terenu.

Z analizy tej mapy wynikało, że w północno-zachodniej części miasta, w pobliżu stawów, pod powierzchnią gruntu zachowane są pozostałości obiektu zbudowanego na planie czworokąta o wymiarach ok. 40x40 m z umieszczonym osiowo od strony południowo-zachodniej budynkiem wieżowym, zapewne bramnym.

Plan obiektu wskazuje, że można wiązać go poprzez analogię z XV-wieczną grupą zamków jednodomowych, takich jak Liw, Besiekiery, Radziki Duże lub dwudomowych - Łowicz i Borysławice Zamkowe. Regularny zarys domniemanego zamku widoczny jest również na mapie hipsometrycznej wygenerowanej przy użyciu danych wysokościowych zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Kształt obiektu wyłaniający się z mapy hipsometrycznej pokrywa się z obrazem uzyskanym dzięki danym LIDAR. - Gdyby istnienie zamku w Żelechowie zostało jednoznacznie potwierdzone, byłaby to duża sensacja - twierdzi Sztelmach.

 

Nowoczesne metody

7 września 2015 r. odbyły się oględziny terenu z udziałem Łukasza Malczewskiego, Waldemara Harki - pasjonata historii i archeologii, Agnieszki Martyniuk-Drobysz - archeologa z WUOZ w Siedlcach oraz G. Kapczyńskiego, M. Sztelmacha i Jana Zduńczyka z Towarzystwa Historycznego Żelechów. Na powierzchni gruntu, w kretowiskach, znaleziono odłamki cegieł i drobne fragmenty ceramiki. Harko i Malczewski zainteresowali tematem archeologów z PAN. Pod koniec lutego 2016 r. do Żelechowa przyjechali W. Harko i W. Bis, pracownik Instytutu Archeologii i Etnologii PAN.

W kolejnych tygodniach uzyskano pozwolenie konserwatora na przeprowadzenie na terenie domniemanego zamku nieinwazyjnych badań geofizycznych dwiema metodami: magnetyczną i elektrooporową. Uczestniczyli w nich pracownicy Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, m.in. jeden z pionierów archeologicznych badań geofizycznych w Polsce Tomasz Herbich, W. Bis, i Robert Ryndziewicz, a także Wiesław Więckowski z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, członkowie Towarzystwa Historycznego Żelechów oraz uczniowie miejscowego Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych.

Zebrano dane, które pozwoliły na uzyskanie map przedstawiających anomalie oporności gruntu i namagnetyzowanych struktur ukrytych w ziemi. Równolegle z badaniami archeologicznymi M. Zbieranowski przeprowadzał kwerendę źródeł historycznych dotyczących Żelechowa.

 

Zaskakujące rezultaty

Jednak dopiero tegoroczne wykopaliska przyniosły zaskakujące rezultaty. Eksperci spodziewali się kamiennej budowli, a odkryli drewnianą. - Pod względem archeologicznym badane stanowisko ma bardzo duże znaczenie, ponieważ jest to jeden z nielicznych tego typu obiektów w regionie. W późnym średniowieczu musiał być ważnym punktem na pograniczu Mazowsza i Małopolski. Co istotne, obszar ten jest przez archeologów bardzo słabo rozpoznany, istnieje więc szansa, że wykopaliska w Żelechowie mogą dać początek szerszym badaniom archeologiczno-historycznym - powiedział podczas podsumowania badań kierownik prac W. Bis. Według niego kompleksu wcale nie otaczał mur, ale wał ziemny wzmocniony wewnątrz kamiennymi konstrukcjami. Odsłonięto także wiele elementów drewnianych zabudowań. Zachowały się one bardzo dobrze, zwłaszcza podwaliny części domów wokół dziedzińca zamkowego. Archeolodzy zdobyli też dowody na zamożność Ciołków w postaci... kafli. Ich różnorodność oraz zdobienia świadczą, że w posiadłości było kilka pieców. Dzięki temu, że budynki stały na podmokłym gruncie, znakomicie zachowały się niektóre elementy drewniane. Ocalały m.in. belki tworzące ściany zewnętrzne, gniazda drzwi, ślady mocowania desek do ścian zewnętrznych. Dzięki specjalistycznym badaniom określono, że drewno użyte do budowy warowni ścięto ok. 1466 r.

 

Ważne z lokalnej perspektywy

Wykopaliska mają również ogromną wagę dla historii Żelechowa. Potwierdzają, że w miejscowości znajdowała się siedziba jednego z najważniejszych XV-wiecznych rodów rycerskich na Mazowszu - Ciołków. - Byli oni obecni na dworze królewskim, piastowali urzędy wojewodów, starostów, podkomorzych, kasztelanów. A. Ciołek dowodził chorągwią królewską nadworną w bitwie pod Grunwaldem, a jego brat Stanisław był biskupem poznańskim i sekretarzem króla Władysława Jagiełły. To właśnie dzięki Ciołkom około XIII w. powstała wieś Żelechów, której później zostały nadane prawa miejskie - puentuje G. Kapczyński.

Waldemar Jaroń

Powrót

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie
Dodatek Echo Leśne

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

Wolność tańcem malowana


„Polskie DNA - wolność tańcem malowana” - widowisko muzyczne Alternatywnego Teatru Tańca LUZ - zainaugurowało cykl wydarzeń wpisujących się w obchody 100 rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Muzyczny spektakl został wystawiony w sali „Podlasie” Miejskiego Ośrodka Kultury w Siedlcach 8 listopada. Chętnie będą mogli obejrzeć go także 11 i 27 listopad. [fot. Jarosław Grudziński]

FOTOGALERIA

100 lat Niepodległej


Siedleckie uroczystości z okazji 100 rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości zainaugurowała Msza św. w intencji ojczyzny sprawowana w kościele pw. św. Józefa. Uczestniczyli w niej mieszkańcy miasta, organizacje społeczne, szkoły, służby mundurowe i samorządowcy. Po zakończeniu Eucharystii uroczyście odsłonięto i poświęcono tablicę upamiętniającą 100-lecie odzyskania niepodległości. Jest ona umiejscowiona na obelisku, który powstał staraniem wszystkich siedleckich parafii. Następnie uczestnicy uroczystości przeszli pod pomnik Wolności, gdzie miał miejsce dalszy ciąg jubileuszowych obchodów. [fot. Witold Bobryk]

PATRONAT "ECHO"


Rok o. Pio
Dwa okrągłe jubileusze: 100 lat od otrzymania stygmatów i 50 lat od przejścia do domu Ojca - ten rok z pewnością będzie należał do św. o. Pio.
więcej »
Przed Orszakiem św. Mikołaja
„Aby podobać się Bogu i ludziom - św. Mikołaj i św. Stanisław Kostka w oczach dzieci i młodzieży” - to hasło ogólnopolskiego konkursu literacko-plastycznego ogłoszonego przez parafię pw. św. Mikołaja w Lublinie.
więcej »
 

POLECAMY


Otwórz się na cud uzdrowienia
Współczesny świat różni się od tego, któremu stawiał czoło za czasów swojego ziemskiego życia Jezus. Osiągnęliśmy ogromne postępy w dziedzinie medycyny, psychologii oraz opieki zdrowotnej. Jednak zdobycze te nie pozwoliły rozwiązać wszystkich problemów, z jakimi borykają się ludzie.
więcej »
Na tak!
Brak właściwych granic ochronnych w życiu każdego to poważny problem, a ból spowodowany agresją ze strony innych jest ogromny.
więcej »
Rekolekcje dla małżeństw
W dniach 16-18 listopada w diecezjalnym domu rekolekcyjnym w Siedlanowie odbędą się rekolekcje dla małżeństw ph. Świętość w codziennym życiu.
więcej »
Przegląd Teatrów Obrzędowych
17 listopada, o 10.00, w sali teatralnej Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Mordach odbędzie się II Regionalny Przegląd Teatrów Obrzędowych.
więcej »
 

SONDA

 

Światowy Dzień Ubogich jest okazją do...

pomocy potrzebujących

uświadomienia sobie, że bieda ma różne twarze

lekcją dzielenia się z drugim człowiekiem

przypomnienie, że miłosierdzie można czynić gestem i słowem

naukę, że czasem mniej znaczy więcej



LITURGIA SŁOWA


Czwartek
Czytania:
;
Ewangelia:


Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR